Cách bảo quản cơm gạo lứt đã nấu để lâu vẫn ngon dẻo

Trong bài viết này Lê Sang sẽ hướng dẫn bạn cách bảo quản cơm gạo lứt đã nấu 1 tuần ăn vẫn thơm ngon như lúc mới nấu. Nếu chị em nội trợ muốn tìm cách bảo quản cơm để sử dụng cho gia đình được tiện lợi hơn, tiết kiệm thời gian thì hãy đọc ngay bài viết bên dưới đây. Những cách bảo quản này sẽ rất hữu ích cho chị em đấy. 

Gạo lứt là loại gạo chỉ xay bỏ lớp vỏ trấu bên ngoài, giữ lại lớp cám và mầm giàu dinh dưỡng (chất xơ, vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa) hơn so với gạo trắng đã xát bỏ các thành phần này. Nhờ giữ trọn vẹn dưỡng chất, gạo lứt có tác dụng tốt cho sức khỏe như hỗ trợ giảm cân, cải thiện hệ tiêu hóa, kiểm soát đường huyết và tăng cường miễn dịch.

Cơm gạo lứt đã nấu để được bao lâu?

Nếu bạn thường nấu một lần để chuẩn bị cơm gạo lứt cho vài bữa, có một mốc khá dễ nhớ: cơm gạo lứt đã nấu nên được dùng trong khoảng 3 – 4 ngày khi bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh. Đây cũng là khoảng thời gian Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) khuyến nghị đối với cơm sau khi nấu.

Theo hướng dẫn về thời gian bảo quản thực phẩm của USDA, cơm và mì khô sau khi nấu có thể bảo quản trong tủ lạnh khoảng 3 – 4 ngày. Với cơm gạo lứt cũng vậy, Lê Sang khuyên bạn nên xem đây là mốc tham khảo an toàn hơn thay vì cố giữ cơm trong ngăn mát đến một tuần.

Vì vậy, nếu bạn từng nghe rằng cơm gạo lứt có thể để trong ngăn mát đến một tuần, Lê Sang không khuyên bạn lấy 7 ngày làm mốc mặc định. Cơm có thể vẫn chưa xuất hiện mùi lạ hay dấu hiệu hỏng rõ ràng, nhưng điều đó không đồng nghĩa rằng chất lượng và độ an toàn vẫn được đảm bảo như những ngày đầu.

Bạn có thể ghi nhớ nhanh:

Nếu đã biết mình sẽ không ăn hết cơm trong 3 – 4 ngày tới, cách đơn giản hơn là chia thành từng phần nhỏ rồi chuyển sang ngăn đông ngay từ đầu. Như vậy vừa dễ lấy đúng lượng cần dùng, vừa tránh để hộp cơm nằm quá lâu trong ngăn mát.

Vì sao cơm gạo lứt đã nấu dễ bị thiu?

Cơm gạo lứt sau khi nấu có độ ẩm cao, trong khi nhiệt độ và thời gian bảo quản lại ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của vi sinh vật. Vì vậy, để cơm quá lâu bên ngoài rồi mới cho vào tủ lạnh có thể khiến cơm nhanh giảm chất lượng, thậm chí không còn an toàn để sử dụng.

Những nguyên tắc về nhiệt độ, thời gian làm lạnh và hạn chế nhiễm chéo cũng rất quan trọng khi bảo quản thực phẩm, đặc biệt với các món đã nấu chín có độ ẩm cao.

Cơm gạo lứt sau khi nấu có độ ẩm cao

Gạo lứt khác gạo trắng ở chỗ vẫn giữ lại lớp cám và mầm. Theo nghiên cứu về thành phần và đặc tính của gạo lứt, hai phần này chứa nhiều lipid, protein, chất xơ và các hợp chất tự nhiên bị loại bỏ đáng kể trong quá trình xay xát gạo trắng.

Khi nấu, hạt gạo hút nước, mềm dần và tinh bột được hồ hóa. Từ một loại hạt khô có thể bảo quản lâu, gạo lứt lúc này trở thành thực phẩm chín có lượng nước cao hơn nhiều, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho vi sinh vật nếu cơm không được bảo quản đúng cách.

Trước khi nấu, gạo lứt vẫn thuộc nhóm ngũ cốc khô nên nguyên tắc lưu trữ sẽ khác đáng kể so với cơm đã chín. Nếu cần bảo quản phần gạo chưa sử dụng, bạn có thể tham khảo thêm cách bảo quản ngũ cốc để hạn chế hút ẩm, côn trùng và nấm mốc trong quá trình lưu trữ.

Với gạo lứt khô được đóng gói hoặc lưu trữ trong thời gian dài, ngoài bao bì kín, việc kiểm soát hơi ẩm bên trong cũng cần được chú ý. Tùy quy cách bảo quản, có thể sử dụng gói hút ẩm thực phẩm phù hợp để hạn chế nguyên liệu hút ẩm trở lại.

Đặc biệt, cơm gạo lứt thường cần nhiều nước và thời gian nấu lâu hơn để hạt đủ mềm. Vì vậy, sau khi nấu bạn càng không nên để cả nồi cơm nguội tự nhiên trong nhiều giờ rồi mới cất vào tủ lạnh.

Nhiệt độ và thời gian quyết định cơm có nhanh thiu hay không

Một hộp cơm vừa nấu xong được làm nguội và bảo quản lạnh sớm sẽ rất khác với hộp cơm đã nằm ngoài bàn ăn vài giờ. Thời gian ở nhiệt độ thuận lợi càng kéo dài, vi khuẩn càng có cơ hội phát triển.

Lê Sang khuyên bạn nhớ đơn giản vài điểm:

• Không nên nấu xong rồi để cơm ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài.
• Nếu chưa ăn ngay, nên chia cơm thành phần vừa đủ để cơm thoát nhiệt nhanh hơn.
• Sau khi cơm đã hạ nhiệt phù hợp, cần đưa vào tủ lạnh sớm thay vì chờ đến khi cơm có dấu hiệu thay đổi mùi hoặc kết cấu.

Đó cũng là lý do cách bảo quản cơm gạo lứt sau khi nấu nên bắt đầu ngay từ lúc cơm vừa chín, chứ không phải đến khi chuẩn bị cất hộp mới bắt đầu chú ý.

Bacillus cereus có thể tồn tại trong cơm sau khi nấu

Một trong những vi khuẩn thường được nhắc đến khi nói về cơm chín là Bacillus cereus. Loài này có khả năng tạo bào tử chịu nhiệt, nên việc nấu cơm chín không đồng nghĩa mọi bào tử đều đã bị loại bỏ.

Đáng chú ý, nghiên cứu trực tiếp về Bacillus cereus trên gạo lứt cho thấy vi khuẩn này có thể hiện diện trên gạo lứt và điều kiện nhiệt độ sau xử lý ảnh hưởng đến khả năng phục hồi, phát triển của chúng.

Một nghiên cứu về khả năng sống sót của Bacillus cereus trong cơm sau khi nấu cũng ghi nhận bào tử có thể sống sót qua quá trình gia nhiệt. Nếu cơm sau đó được giữ ở điều kiện thuận lợi, bào tử có thể nảy mầm và vi khuẩn tiếp tục tăng sinh.

Nói dễ hiểu hơn, vấn đề không phải cứ “nấu chín là xong”. Cách bạn xử lý nồi cơm trong những giờ sau khi nấu mới là một phần rất quan trọng quyết định mức độ an toàn khi ăn lại.

Vì sao hâm thật nóng cũng không “cứu” được cơm đã bảo quản sai?

Đây là chỗ Lê Sang muốn bạn đặc biệt lưu ý. Nếu một hộp cơm đã nằm ở điều kiện không phù hợp quá lâu, đừng nghĩ rằng chỉ cần cho vào lò vi sóng hoặc hấp thật nóng là mọi vấn đề sẽ được giải quyết.

Bacillus cereus có thể tạo độc tố cereulide trong thực phẩm. Theo tài liệu của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ về cereulide trong thực phẩm, đây là loại độc tố có khả năng chịu nhiệt. Điều này có nghĩa là khi độc tố đã hình thành, việc hâm nóng lại không thể được xem là cách đưa cơm trở về trạng thái an toàn ban đầu.

Vì vậy, thay vì chờ cơm có vấn đề rồi tìm cách “cứu”, bạn nên kiểm soát ngay từ đầu: làm nguội hợp lý, cất lạnh sớm và chỉ giữ cơm trong khoảng thời gian phù hợp. Một vài thao tác nhỏ sau khi nấu sẽ giúp những bữa cơm gạo lứt chuẩn bị sẵn vừa tiện hơn, vừa yên tâm hơn.

Cách bảo quản cơm gạo lứt đã nấu trong ngăn mát

Nếu bạn thường nấu cơm gạo lứt một lần cho vài bữa, đừng chỉ cho nguyên nồi vào tủ lạnh rồi để đó. Cách bảo quản cơm gạo lứt trong tủ lạnh hợp lý hơn là chia cơm thành từng phần, làm nguội nhanh, đựng kín và ghi ngày để dễ kiểm soát thời gian sử dụng.

Bước 1: Chia cơm thành từng phần sau khi nấu

Sau khi cơm chín, bạn nên xới tơi rồi chia thành từng phần vừa đủ cho một bữa. Cách này giúp cơm thoát nhiệt nhanh hơn, đồng thời tránh phải lấy cả hộp lớn ra ngoài mỗi lần ăn.

Lê Sang gợi ý bạn làm đơn giản như sau:

• Chia cơm theo đúng lượng thường ăn trong một bữa.
• Ưu tiên hộp nông, vừa đủ chứa cơm thay vì hộp quá sâu.
• Xới cơm tơi, không nén thành một khối dày khi còn nóng.
• Nếu nấu nhiều, chia hết ngay từ đầu thay vì cất chung rồi lấy dần.

Một chút công ở bước này sẽ giúp những bữa sau tiện hơn khá nhiều. Bạn chỉ cần lấy đúng một hộp, hâm lại rồi dùng, phần còn lại vẫn nằm yên trong tủ lạnh.

Bước 2: Làm nguội nhanh và cho vào tủ lạnh kịp thời

Đây là bước Lê Sang muốn bạn chú ý nhất. Không nên để cơm ngoài bàn cho đến khi nguội hoàn toàn rồi vài giờ sau mới nhớ mang đi cất.

Theo hướng dẫn an toàn thực phẩm của FoodSafety.gov, thực phẩm dễ hỏng không nên để ở nhiệt độ phòng quá lâu. Với thức ăn đã nấu, nguyên tắc phổ biến là cần đưa vào điều kiện bảo quản lạnh trong vòng khoảng 2 giờ.

Với cơm gạo lứt, bạn có thể:

• Xới cơm ra khỏi nồi ngay khi không còn cần giữ nóng.
• Chia thành những phần nhỏ để nhiệt thoát nhanh hơn.
• Để cơm giảm bớt hơi nóng trong thời gian ngắn.
• Cho vào ngăn mát sớm, không chờ cơm nằm ngoài nhiều giờ.

Bạn cũng không cần đợi cơm lạnh hẳn mới được cho vào tủ lạnh. Quan trọng hơn là tránh để cơm ở nhiệt độ phòng quá lâu, nhất là trong những ngày thời tiết nóng.

Bước 3: Đựng cơm trong hộp kín

Sau khi chia phần, hãy dùng hộp sạch có nắp đậy kín. Hộp kín giúp cơm hạn chế mất nước, bớt khô cứng và tránh hấp thụ mùi từ những thực phẩm khác trong tủ lạnh.

Với cách bảo quản cơm gạo lứt đã nấu, Lê Sang khá thích cách “mỗi hộp một bữa”. Nó vừa gọn, vừa giúp bạn không phải mở đi mở lại một hộp cơm lớn rồi tiếp tục cất phần còn thừa. Nguyên tắc làm lạnh kịp thời và đựng kín cũng áp dụng với nhiều món chín giàu tinh bột khác. Chẳng hạn, với bánh bao, đặc biệt loại có nhân thịt, việc kiểm soát nhiệt độ sau khi chế biến cũng quan trọng thay vì chỉ dựa vào bao bì kín.

Khi đóng hộp, bạn nên:

• Chọn hộp có kích thước vừa với lượng cơm.
• Dùng dụng cụ sạch khi chia cơm.
• Đậy kín trước khi đưa vào ngăn mát.
• Không đổ cơm mới nấu vào chung với phần cơm đã bảo quản từ trước.

Bước 4: Ghi ngày bảo quản và dùng phần cũ trước

Ba hộp cơm nằm cạnh nhau trong tủ lạnh nhìn thường chẳng khác gì nhau. Đến vài ngày sau, rất dễ rơi vào cảnh đứng trước tủ rồi tự hỏi: “Hộp nào nấu trước ta?”.

Cách xử lý đơn giản là ghi ngày nấu hoặc ngày cất lạnh lên từng hộp. Sau đó, bạn chỉ cần xếp phần cũ ra phía trước và dùng theo thứ tự.

• Ghi ngày ngay khi cho cơm vào tủ lạnh.
• Ưu tiên dùng hộp được bảo quản trước.
• Không trộn cơm cũ với cơm mới để “gia hạn” thời gian.
• Nếu không nhớ cơm đã để bao lâu, đừng cố giữ chỉ vì nhìn bên ngoài vẫn bình thường.

Theo USDA, cơm sau khi nấu có thể bảo quản trong tủ lạnh khoảng 3–4 ngày. Vì vậy, ghi ngày là một cách rất nhỏ nhưng lại giúp bạn tránh để cơm nằm quên trong ngăn mát quá lâu.

Chỉ cần nhớ bốn việc: chia phần, làm nguội nhanh, đựng kín và ghi ngày. Khi đã thành thói quen, việc chuẩn bị sẵn cơm gạo lứt cho vài bữa sẽ nhẹ nhàng hơn nhiều mà bạn cũng không phải mỗi ngày lại tự hỏi “hộp cơm này còn dùng được không?”. Tuy cùng được bảo quản trong ngăn mát, mỗi loại thực phẩm vẫn cần cách xử lý khác nhau. Ví dụ, rau có hàm lượng nước cao như dọc mùng cần chú ý nhiều hơn đến độ ẩm bề mặt và tình trạng nguyên liệu, trong khi cơm chín cần ưu tiên kiểm soát thời gian và nhiệt độ.

Cách bảo quản cơm gạo lứt trong ngăn đông

Nếu nấu một mẻ cơm lớn và biết chắc mình sẽ không dùng hết trong vài ngày, ngăn đông sẽ phù hợp hơn ngăn mát. Với cách bảo quản cơm gạo lứt này, điều quan trọng là cấp đông sớm, chia đúng khẩu phần và giữ cơm thật kín để khi lấy ra hâm, hạt không bị khô cứng quá nhiều.

Chia cơm thành từng khẩu phần trước khi cấp đông

Đừng cho cả một hộp cơm lớn vào ngăn đông rồi mỗi lần ăn lại rã cả hộp. Lê Sang vẫn thích cách “mỗi phần một bữa” hơn, vì vừa tiện lấy ra sử dụng, vừa tránh phải rã đông lượng cơm mình chưa cần ăn.

Ngay sau khi nấu, bạn có thể:

• Xới cơm tơi và chia thành từng khẩu phần vừa đủ.
• Dàn cơm tương đối mỏng trong hộp để nhiệt thoát nhanh hơn.
• Nếu xác định phần nào dành cho tuần sau, hãy cấp đông phần đó từ đầu thay vì để nhiều ngày trong ngăn mát rồi mới chuyển xuống ngăn đông. Việc chia khẩu phần trước khi cấp đông cũng hữu ích với nhiều loại thực phẩm khác vì giúp chỉ lấy đúng lượng cần dùng. Với trái cây có phần thịt mềm như mãng cầu, cách sơ chế và chia phần trước khi cho vào ngăn đá cũng ảnh hưởng nhiều đến kết cấu sau khi rã đông.
• Ghi ngày cấp đông lên từng phần để dễ lấy phần cũ trước.

Với riêng cơm gạo lứt, bước chia nhỏ còn giúp ích khi hâm lại. Hạt gạo lứt vốn săn và dai hơn cơm trắng, nên một khối cơm đông quá dày thường khó làm nóng đều mà vẫn giữ được độ ẩm bên trong.

Đóng kín để cơm không bị khô khi đông lạnh

Ngăn đông kéo dài thời gian bảo quản, nhưng môi trường lạnh cũng dễ làm thực phẩm mất nước nếu đóng gói không kín. Khi đó, cơm gạo lứt sau khi hâm có thể khô, cứng và rời hạt hơn lúc mới nấu.

Bạn nên dùng hộp hoặc túi chuyên dùng cho thực phẩm đông lạnh và đóng kín trước khi cất:

• Chia lượng cơm vừa đủ cho một lần ăn.
• Hạn chế để quá nhiều khoảng trống không khí trong túi hoặc hộp.
• Ép túi tương đối phẳng nếu dùng túi đông lạnh để cơm đông và rã nhanh hơn.
• Không mở ra lấy một ít rồi tiếp tục cấp đông phần còn lại nhiều lần.

Theo hướng dẫn bảo quản thực phẩm lạnh của FoodSafety.gov, ngăn đông nên duy trì ở -18°C hoặc thấp hơn. Nhiệt độ đông lạnh không tiêu diệt hoàn toàn vi sinh vật, nhưng sẽ ngăn chúng tiếp tục phát triển trong thời gian thực phẩm được giữ đông.

Cơm gạo lứt để ngăn đông được bao lâu?

Đây là khác biệt lớn nhất so với ngăn mát. Trong khi cơm để ngăn mát chỉ nên tính bằng ngày, phần cơm được cấp đông đúng cách có thể bảo quản trong thời gian dài hơn đáng kể.

FoodSafety.gov đưa ra mốc 3 – 4 tháng đối với thức ăn thừa được cấp đông để duy trì chất lượng tốt. Tuy nhiên, Lê Sang không nghĩ bạn cần cố giữ cơm gạo lứt đến sát mốc này nếu mục đích chỉ là chuẩn bị sẵn bữa ăn cho gia đình.

Thực tế, càng để lâu, cơm càng có thể giảm dần độ ẩm, mùi vị và kết cấu ban đầu. Vì vậy:

• Nấu cho vài ngày tới thì ưu tiên ngăn mát.
• Nấu cho vài tuần tới thì có thể chia phần và cấp đông.
• Ghi ngày trên hộp để tránh một phần cơm bị “quên” ở góc tủ đông quá lâu.
• Ưu tiên sử dụng phần cấp đông trước theo thứ tự thời gian.

Rã đông cơm gạo lứt thế nào trước khi ăn?

Không nên lấy hộp cơm đông ra rồi để trên bàn vài giờ cho tự rã. Khi phần bên ngoài đã ấm lên nhưng bên trong vẫn còn đông, cơm có thể nằm ở nhiệt độ thuận lợi cho vi khuẩn trong thời gian không cần thiết.

Theo hướng dẫn bảo quản và rã đông thực phẩm của NHS, cơm nên được làm nguội nhanh trước khi cho vào tủ lạnh hoặc ngăn đông; thực phẩm đông lạnh có thể được rã trong ngăn mát hoặc bằng chế độ rã đông của lò vi sóng thay vì để ở nhiệt độ phòng.

Bạn có thể chọn một trong hai cách:

• Chuyển phần cơm cần ăn từ ngăn đông xuống ngăn mát và để rã từ từ.
• Nếu cần dùng ngay, sử dụng chế độ rã đông của lò vi sóng rồi hâm nóng ngay sau đó.

Khi hâm, cơm cần nóng đều đến tận bên trong chứ không chỉ nóng ở mặt ngoài. Nếu dùng lò vi sóng, có thể đảo cơm giữa quá trình hâm để hạn chế những chỗ còn lạnh.

Một mẹo nhỏ của Lê Sang là thêm một chút nước trước khi hâm và đậy cơm lại để hơi nước không thoát ra quá nhanh. Với cơm gạo lứt đã cấp đông, thao tác nhỏ này khá hữu ích vì giúp hạt lấy lại độ ẩm và mềm hơn sau thời gian nằm trong ngăn đông.

Nếu phần cơm đã được rã đông và hâm nóng, bạn nên dùng hết phần đó thay vì tiếp tục làm nguội rồi cấp đông trở lại. Bởi vậy, chia đúng khẩu phần ngay từ đầu vẫn là cách đơn giản nhất để bảo quản cơm gạo lứt trong tủ lạnh mà những bữa sau không trở thành một chuỗi rã đông – hâm nóng – cấp đông lại.

Cách chọn mua gạo lứt ngon chất lượng để bảo quản tốt hơn

Gạo lứt được bán ở các cửa hàng, siêu thị, chợ có rất nhiều loại khác nhau. Có nhiều loại gạo lứt giả, kém chất lượng trà trộn trên thị trường khiến nhiều chị em không biết đâu là những sản phẩm gạo thực sự chất lượng. Dưới đây là một số cách chọn gạo lứt ngon, chất lượng:

• Đem gạo đi vo sau đó mang ra phơi nắng.
• Nếu gạo lứt đen hoặc đỏ bị biến đổi màu thì chắc chắn bạn đã mua phải gạo nhuộm màu và kém chất lượng.
• Tốt nhất abnj nên chọn mua gạo lứt ở những thương hiệu nông sản uy tín.

Dấu hiệu cơm gạo lứt đã hỏng không nên ăn

Cơm gạo lứt để lâu có thể thay đổi về mùi, màu sắc và kết cấu.

Nếu mở hộp cơm ra và thấy một trong những dấu hiệu dưới đây, Lê Sang khuyên bạn nên bỏ đi thay vì cố hâm nóng để ăn tiếp.

• Cơm xuất hiện mùi chua, mùi ôi hoặc mùi lạ khác hẳn mùi thơm tự nhiên sau khi nấu.
• Hạt cơm trở nên nhớt, ướt bất thường hoặc dính thành mảng, dù trước đó cơm được nấu với độ mềm bình thường.
• Bề mặt xuất hiện đốm mốc, mảng màu trắng, xanh, đen hoặc màu sắc bất thường.
• Cơm có vị chua, đắng hoặc khác lạ. Tuy nhiên, nếu đã nghi ngờ cơm hỏng thì không nên nếm thử để kiểm tra.
• Hộp cơm đã nằm trong ngăn mát quá thời gian dự kiến hoặc từng bị để ở nhiệt độ phòng quá lâu, dù bên ngoài chưa có dấu hiệu rõ rệt.

Theo hướng dẫn nhận biết thực phẩm hư hỏng của USDA, thực phẩm hỏng thường xuất hiện mùi, vị hoặc kết cấu bất thường do hoạt động của vi sinh vật gây hư hỏng.

Có một điều quan trọng hơn cả chuyện “ngửi xem còn ăn được không”: thực phẩm chứa vi khuẩn gây bệnh không phải lúc nào cũng thay đổi mùi, vị hay vẻ ngoài. USDA cũng lưu ý rằng thực phẩm để sai nhiệt độ có thể trông vẫn bình thường nhưng không còn an toàn.

Vì vậy, khi bảo quản cơm gạo lứt trong tủ lạnh, đừng chỉ dựa vào mắt và mũi để quyết định. Nếu cơm đã để quá lâu, không nhớ rõ ngày nấu hoặc từng bị bảo quản sai cách, bỏ đi vẫn là lựa chọn an toàn hơn.

Kết luận

Hy vọng nội dung bài viết chia sẻ cách bảo quản cơm gạo lứt nhiều ngày trong bài viết trên đây mang đến những kiến thức hữu ích và thú vị cho mọi người. Lê Sang Company sẽ chia sẻ thêm nhiều kiến thức bảo quản trong những bài viết sau. Đón đọc trên Lesangcompany.vn thường xuyên để được cập nhật những mẹo hay trong cuộc sống bạn nhé!